AI Act a mała firma. Co już obowiązuje, gdy w biurze używacie ChatGPT
Większość małych firm nie tworzy AI, tylko z niej korzysta. Opisujemy, które przepisy AI Act już obowiązują taką firmę, co przesunięto w 2026 roku i co warto omówić z prawnikiem.
W tym tekście
W skrócie
Mała firma, która tylko korzysta z ChatGPT czy Claude, jest w AI Act zwykle podmiotem stosującym, a nie dostawcą. Od 2 lutego 2025 obowiązują zakazane praktyki i obowiązek wspierania kompetencji w zakresie AI, a od 2 sierpnia 2026 część zasad przejrzystości. Przepisy o systemach wysokiego ryzyka z załącznika III przesunięto na 2 grudnia 2027, a szczegóły swojej sytuacji warto sprawdzić z prawnikiem.
Księgowa pyta, czy w związku z AI Act trzeba coś podpisać, bo w biurze wszyscy piszą maile z pomocą ChatGPT. Nikt nie wie, czy to tylko szum w mediach, czy realny obowiązek. Ten tekst porządkuje, co AI Act zmienia dla małej firmy, która z AI korzysta, ale jej nie tworzy.
To nie jest porada prawna. Opisujemy daty i obowiązki tak, jak stoją w rozporządzeniu. Co z nich wynika dla Waszej firmy, warto sprawdzić z prawnikiem.
Kim jest Wasza firma w AI Act
AI Act to rozporządzenie (UE) 2024/1689. Rozróżnia między innymi dostawców, czyli tych, którzy system AI tworzą i wprowadzają na rynek, oraz podmioty stosujące, czyli tych, którzy z niego korzystają w swojej działalności.
Biuro rachunkowe, które pisze maile w ChatGPT, salon, który odpowiada klientom z pomocą Claude, sklep, który generuje opisy produktów. Wszystkie one są zwykle podmiotami stosującymi. Większość obowiązków z rozporządzenia spada na dostawców, czyli na firmy, które robią te narzędzia. Rozporządzenie nie dotyczy natomiast osób, które korzystają z AI czysto prywatnie, poza działalnością.
Co obowiązuje od 2 lutego 2025
Od tej daty obowiązują przepisy ogólne i zakazane praktyki z artykułu 5. To zamknięta lista. Są na niej między innymi techniki manipulacyjne, które mogą wyrządzić komuś poważną szkodę, wykorzystywanie słabości ludzi ze względu na wiek, niepełnosprawność albo sytuację ekonomiczną i ocenianie ludzi punktami za ich zachowanie społeczne. Jest tam też rozpoznawanie emocji w miejscu pracy i w szkole, z wyjątkiem celów medycznych i bezpieczeństwa.
Ten ostatni punkt łatwiej przeoczyć, niż się wydaje. Program, który na podstawie kamery albo głosu ocenia nastrój pracowników na spotkaniach, może być w małej firmie pokusą. Zanim coś takiego kupicie, zapytajcie prawnika.
Od tej samej daty obowiązuje artykuł 4 o kompetencjach w zakresie AI. W lipcu 2026 zmieniło go rozporządzenie (UE) 2026/1744, zwane omnibusem cyfrowym w sprawie AI. Według nowego brzmienia dostawcy i podmioty stosujące podejmują działania, które wspierają rozwój kompetencji w zakresie AI u swoich pracowników i innych osób, które w ich imieniu obsługują systemy AI. Przepis mówi też wprost, że nie wymaga zagwarantowania konkretnego poziomu kompetencji u każdej osoby.
W praktyce dla małej firmy to znaczy, że ludzie, którzy używają AI w pracy, powinni wiedzieć, jak z niej korzystać i czego unikać. Jak to udokumentować u Was, warto ustalić z prawnikiem.
Przejrzystość od 2 sierpnia 2026
Artykuł 50 dotyczy przejrzystości. Część obowiązków ma dostawca. Chatbot, który rozmawia z ludźmi, ma być zaprojektowany tak, żeby człowiek wiedział, że rozmawia z AI, chyba że jest to oczywiste.
Część ma podmiot stosujący, czyli Wasza firma. Jeśli publikujecie obraz, nagranie albo dźwięk wygenerowany przez AI, który może uchodzić za prawdziwy, musicie ujawnić, że został wygenerowany albo zmieniony przez AI. Podobnie z tekstem publikowanym po to, żeby informować opinię publiczną o sprawach w interesie publicznym. Tu jest wyjątek, gdy tekst przeszedł ludzką weryfikację albo kontrolę redakcyjną, a ktoś ponosi odpowiedzialność redakcyjną za publikację.
Zwykły opis produktu albo mail do klienta to inna sytuacja niż artykuł informacyjny. Gdzie dokładnie przebiega granica w Waszym przypadku, sprawdźcie z prawnikiem.
Co przesunięto w 2026 roku
Omnibus cyfrowy z lipca 2026 przesunął terminy dla systemów wysokiego ryzyka. Systemy z załącznika III, do których należą między innymi narzędzia do rekrutacji i oceny pracowników, podlegają tym przepisom od 2 grudnia 2027. Systemy wbudowane w produkty objęte unijnym prawem bezpieczeństwa produktów od 2 sierpnia 2028.
Jeśli planujecie AI, które filtruje CV albo ocenia pracowników, to właśnie ta kategoria. Obowiązki podmiotu stosującego są tu wyraźnie większe niż przy zwykłym czacie. Lepiej przejść je z prawnikiem przed zakupem, a nie po.
Polska ustawa i co zrobić teraz
W Polsce obowiązuje ustawa o systemach sztucznej inteligencji, ogłoszona 27 lipca 2026 w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1003. Ustanawia organ nadzoru nad rynkiem AI, Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Część jej przepisów weszła w życie trzy miesiące po ogłoszeniu.
Na początek wystarczą trzy proste kroki. Spiszcie, z jakich narzędzi AI korzysta ktokolwiek w firmie, także na prywatnych kontach. Napiszcie krótkie zasady, czego do nich nie wklejamy i kto sprawdza wynik. Raz porozmawiajcie z zespołem o tym, jak używać AI i gdzie się myli. Od czego zacząć przy danych klientów, opisaliśmy w tekście ChatGPT i dane klientów.
Jeśli chcecie przejść przez to razem, zacznijcie od bezpłatnego audytu AI. Po około 30 minutach rozmowy dostajecie na piśmie 3–5 miejsc, w których AI może oszczędzić Wam czas, z narzędziem i tym, na co uważać przy danych klientów. Ocenę prawną zostawiamy prawnikowi.
Co chcecie zmienić w swojej firmie?
Zostawcie numer. Porozmawiamy o Waszym procesie i sprawdzimy, czy możemy pomóc. Pierwsza rozmowa jest bezpłatna.
Usługa, o której jest ten tekst
Automatyzacja i AI / OCRAutomatyzacja przepisywania dokumentów, OCR i reguły sprawdzania, a dane zostają u Was.